Starfsáhugi og starfsval

Áhugakönnun, hvað er það?

Þegar ungt fólk og aðrir sem standa frammi fyrir því að velja nám eða starfssvettvang, getur verið gagnlegt að taka áhugakönnun sem metur á hvaða sviðum starfsáhugi fólks liggur. Áhugakannanir eru þannig byggðar upp að svara þarf spurningum um hversu vel eða illa fólki líka athafnir tengdar störfum (t.d. mála hús að utan), námsgreinar (t.d. líffræði) og störf (t.d. grunnskólakennari).  Bendill samanstendur af þremur rafrænum áhugakönnunum. Bendill I inniheldur 114 slík atriði sem endurspegla íslenskan vinnumarkað og það námsframboð sem nemendur standa frammi fyrir í framhaldsskóla. Bendill II og III samanstanda af 2-300 atriðum. Þegar búið er að svara öllum spurningunum er unnið úr svörunum og niðurstöður um hvar áhugasviðið liggur eru tilbúnar um leið og öllum spurningunum hefur verið svarað. 

Hvaða gagn gera áhugakannanir?

Ráðgjöf um náms- og starfsval byggir á þeirri hugmyndafræði að hverjum og einum sé nauðsynlegt að þekkja eigin áhugafærni og gildismat til að geta valið nám og starfsvettvang við hæfi. Ef samræmi næst milli þessara eiginleika einstaklingsins og starfsumhverfis er líklegra að hann verði ánægður og sýni árangur í starfi. Áhugakannanir hafa verið notaðar í næstum heila öld við að meta starfsáhuga fólks og hafa þær leikið lykilhlutverk í ráðgjöf um náms- og starfsval. Áhugakannanir eru fyrst og fremst notaðar til að koma skipulagi á áhugasvið fólks og auka þannig sjálfsþekkingu. Niðurstöður áhugasviðsmats koma nemendum af stað við frekari könnun á námsleiðum og mögulegum starfsvettvangi. Færni er aðallega metin í skólakerfinu og einnig eru til matstæki fyrir nemendur til að átta sig betur á eigin gildismati þ.e. hvað skiptir þá mestu máli í lífinu.

Hvernig á að lesa úr niðurstöðum úr áhugakönnunum

Bendill-I sem hannaður er fyrir nemendur á lokaári grunnskólans
sýnir á hverju af sex áhugasviðum Hollands þ.e.handverks-, vísinda- lista-, félags-, athafna- og skipulagssviði áhuginn liggur helst (sjá nánari lýsingu á áhugasviðunum neðar). Niðurstöðurnar eru bornar saman við áhuga nemenda í 10. bekk. Niðurstöðurnar birtast sem tölur á bilinu 20-80 og er meðaltalið 50. Á þeim sviðum sem eru græn er áhugi þinn yfir meðaltali (yfir 60). Ef sviðið er gult er áhugi þinn í meðaltali (40-60) en ef það er grátt er áhugi þinn á sviðinu undir meðaltali (undir 40). Best er að skoða fyrst hvort þú fáir grænt á einhverju sviðanna eða hvar þú hefur hæstu töluna ef svo er ekki. 

 
 
 
 
 
 
 
 


 Bendill-II sem hannaður er fyrir fólk á framhaldsskólaldri
sýnir á hverju af sex almennum áhugasviðum þ.e. handverks-, vísinda- lista-, félags-, athafna- og skipulagssviði starfsáhuginn liggur helst (sjá nánari lýsingu á sviðunum neðar). Niðurstöður eru bornar saman við áhuga nemenda í framhaldsskóla. Niðurstöðurnar birtast sem tölur á bilinu 20-80 og er meðaltalið 50. Á þeim sviðum sem eru græn er áhugi þinn yfir meðaltali (yfir 60). Ef sviðið er gult er áhugi þinn í meðaltali (40-60) en ef það er grátt er áhugi þinn á sviðinu undir meðaltali (undir 40). Best er að skoða fyrst hvort þú fáir grænt á einhverju sviðanna, ef ekkert sviðanna er grænt skaltu skoða hvaða svið gefur hæstu töluna. Auk áhugasviðanna sex er starfsáhugi brotinn niður í 28 undirsvið t.d. tölvur, opinber stjórnun eða félagsvísindi. Myndin sýnir hvernig hvert svið tengist megin áhugasviðunum sex t.d. er handverkssvið brotið niður í verk-tæknifræði, ræktun og búskap, sjávarútveg, raf- og byggingargreinar vélar og akstur (nánari lýsingu á hverju sviði er að finna neðar).

Bendill-III sem hannaður er fyrir háskólanema sýnir á hverju af sex almennum áhugasviðum Hollands þ.e. handverks-, vísinda-, lista-, félags-, athafna- og skipulagssviði starfsáhuginn liggur (sjá nánari lýsingu á áhugasviðunum neðar). Niðurstöður eru bornar saman við áhuga nemenda í háskóla. Niðurstöðurnar birtast sem tölur á bilinu 20-80 og er meðaltalið 50. Á þeim sviðum sem eru græn er áhugi þinn yfir meðaltali (yfir 60). Ef sviðið er gult er áhugi þinn í meðaltali (40-60) en ef það er grátt er áhugi þinn á sviðinu undir meðaltali (undir 40). Best er að skoða fyrst hvort þú fáir grænt á einhverju sviðanna eða hvar þú hefur hæstu töluna. Ef ekkert sviðanna er grænt skaltu skoða hvaða svið gefur hæstu töluna. Auk áhugasviðanna sex samanstendur Bendill-III af 27 undirsviðum sem gera kröfu um háskóla- eða framhaldsskólamenntun. Dæmi um undirsvið eru t.d. félags- og menntavísindi, hugvísindi og verk- og tæknifræði (nánari lýsingu á hverju sviði er að finna neðar).

 
 
 
 
 
 
 
 

Bendill-IV er áhugasviðskönnun sem er í þróun. Bendill-IV sem hannaður er fyrir fólk á vinnumarkaði sýnir á hverju af sex almennum áhugasviðum Hollands þ.e. handverks-, vísinda-, lista-, félags- athafna- og skipulagssviði starfsáhuginn liggur (sjá nánari lýsingu á áhugasviðunum neðar). Niðurstöðurnar eru bornar saman við áhuga fólks á vinnumarkaði. Niðurstöðurnar birtast sem tölur á bilinu 20-80 og er meðaltalið 50. Á þeim sviðum sem eru græn er áhugi þinn yfir meðaltali (yfir 60). Ef sviðið er gult er áhugi þinn í meðaltali (40-60) en ef það er grátt er áhugi þinn á sviðinu undir meðaltali (undir 40). Best er að skoða fyrst hvort þú fáir græn á einhverju sviðanna eða hvar þú hefur hæstu töluna. Ef ekkert sviðanna er grænt skaltu skoða hvaða svið gefur hæstu töluna. Auk áhugasviðanna sex er starfsáhugi brotinn niður í 35 undirsvið t.d. kennsla, raf- og vélvirkjun, skrifstofustörf og heilbrigðisþjónusta (nánari lýsingu á hverju sviði er að finna neðar).


Hvernig gagnast áhugasviðsmat við leit að námi og störfum?

 

Eins og fram kom hér að framan er talið mikilvægt fyrir ánægju fólks og árangur í starfi að það velji sér starfsvettvang sem fellur að áhugasviði þess. Kenning Hollands kemur fyrst og fremst skipulagi á áhugasvið fólks og auðveldar þeim og náms- og starfsráðgjöfum að ræða um starfsáhuga og auka þannig sjálfsþekkingu. Holland kom einnig fram með þá hugmynd að flokka mætti vinnumarkaðinn og þau störf sem þar finnast á sama hátt og áhugasvið fólks. Í Bandaríkjunum eru öll störf flokkuð og kóðuð og þannig byggt á lýsingum á störfunum samkvæmt einu til þriggja áhugasviða Hollands (t.d. F , VH og SAF. Hérlendis hafa verið gefnar út handbækur með starfslýsingum sem notaðar hafa verið í náms- og starfsráðgjöf en þrátt fyrir að áhugakannanir sem meta áhugasvið Hollands hafi verið notaðar hérlendis, hafa nemendur og aðrir sem eru að leita sér að hentugum starfsvettvangi ekki haft aðgang að flokkuðum starfslýsingum sem auðveldlega má para við niðurstöður úr slíkum könnunum. Samhliða gerð áhugakönnunarinnar hefur því verið ráðist í að flokka þær starfslýsingar sem til eru hérlendis eftir áhugasviðum Hollands (sjá forsíðu).

Þegar próftaki fær niðurstöðu úr áhugasviðsmatinu getur hann eða hún byrjað á því að skoða starfslýsingar og aðrar upplýsingar um þau störf sem falla að hans áhugasviði eða áhugasviðum. Til dæmis gæti sá sem fær þá niðurstöðu að áhugi fellur á skipulags- og athafnasvið (SA) farið í upplýsingaveituna á forsíðunni og kallað fram öll störf sem hafa verið flokkuð í SA störf (t.d. endurskoðandi, ritari framkvæmdarstjóra o.fl.), skoðað starfslýsingarnar fyrir störfin og í framhaldi af því aflað sér fleiri upplýsinga um þessi störf og önnur af svipuðu tagi . Einnig er hægt með sama hætti að skoða hvaða háskólanám er í boði sem fellur undir sviðin sex. Upplýsingar um undir hvaða áhugasvið námsleiðir framhaldsskólans falla er að finna á myndrænu niðurstöðublaði Bendils-I hér ofar. Sérstaklega er mikilvægt fyrir nemendur á lokastigum grunnskólans og í framhaldsskóla að slík leit fari fram undir handarjaðri námsráðgjafa eða annarra sem þekkja til á þessu sviði.


 Lýsing á sex áhugasviðum Hollands og undirsviðum

H - Handverkssvið
Þetta svið lýsir þeim sem líkar vel að að vinna með höndunum og beita alls kyns verkfærum, tækjum og tólum. Flest líkamleg störf höfða til þeirra auk starfa sem unnin eru utandyra. Þeim líkar að vera í ævinýralegu umhverfi og útistörf og útivist hvers konar höfðar gjarnan til þeirra

V - Vísindasvið
Þeir sem falla á þetta áhugasvið hafa gaman af því að leysa vandamál með vísindalegum aðferðum, útreikningum og rannsóknum og beita rökhugsun. Þeir vilja vinna sjálfstætt og í störfum sem krefjast mikillar einbeitingar. Þeir hafa fjölþætt áhugamál og eru gjarnan opnir fyrir nýjum hugmyndum og reynslu.

L - Listasvið
Þeir sem falla á þetta svið hafa mestan áhuga á að vinna að sköpun og tjáningu. Þeim finnst oft mikilvægara að tjá tilfinningar sínar heldur en að nota rökhugsun og kjósa gjarnan að vinna sjálfstætt og vera frumlegir. Þessir einstaklingar fara gjarnan óhefðbundnar leiðir í lífinu og eru opnir fyrir nýjum hugmyndum og reynslu.

F - Félagssvið
Fólk á þessu sviði velur sér störf sem fela í sér mannleg samskipti. Þeir hafa áhuga á að hjálpa öðrum, leiðbeina eða kenna. Samvinna, skipting ábyrgðar og sveigjanleiki í samskiptum skiptir þá helst máli í starfi. Þeir leggja áherslu á að leysa málin með því að ræða þau út frá tilfinningum og samskiptum við aðra.

A - Athafnasvið

Þeir sem falla á þetta svið hafa áhuga á að ná fram ákveðnum markmiðum, persónulegum eða efnahagslegum. Þeir vilja vinna með öðrum en hafa mestan áhuga á að stjórna og hafa áhrif. Þeir eru gjarnan í viðskiptum, stjórnmálum og í stjórnunarstörfum og vilja vera virkir í athafnalífi. Þeir eru oft tilbúnir til að taka áhættu í starfi og eru miklir keppnismenn.

S - Skipulagssvið
Þetta svið lýsir þeim sem vilja hafa gott skipulag á sinni vinnu. Þeir vilja vinna við skýrt afmörkuð verkefni þar sem hægt er að leita skynsamlegra og hagnýtra lausna á vandamálum. Þeir eru áreiðanlegir, vilja hafa reglu á hlutunum og vinna gjarnan með gögn og skýrslur. Þeir vilja frekar vinna undir stjórn annarra eða þar sem farið er eftir skýrum áætlunum en að stjórna öðrum sjálfir.
 
Verk- og tæknifræði
Valin voru saman athafnir og störf sem eiga það sameiginlegt að fela í sér störf sem falla undir verk- og tæknifræði. Þeir sem hafa áhuga á þessu sviði starfa í ýmsum geirum s.s. við byggingaframkvæmdir vélar eða rafmagnsþar sem hagnýta þarf þekkingu á tækni- og verkfræðum.

Náttúruvísindi
Kvarðinn samanstendur af störfum og athöfnum sem tengjast rannsóknum á náttúrunni í víðum skilningi. Hann endurspeglar áhuga á að starfa við rannsóknir, fræðistörf og hagnýtingu þekkingar á sviði náttúrufræða og svokallaðra raunvísinda.

Heilbrigðis- og lífvísindi
Þessi kvarði inniheldur athafnir og störf sem tengjast rannsóknum og hagnýtingu á heilbrigðissviði og á sviði lífvísinda sem hefur verið vaxandi fræðigrein undanfarin ár.

Stærðfræði
Þessi kvarði lýsir áhuga á að starfa við stærðfræðileg viðfangsefni og lausn þeirra á ýmsum sviðum (þar sem þess gerist þörf).

Raf- og byggingargreinar
Þessi kvarði inniheldur nokkurn fjölda atriða sem endurspegla fjölbreytt svið iðnaðar sem tengjast fyrst og fremst mannvirkjagerð. Þeir sem eru háir á þessum kvarða eru líklegir til að finna sig í störfum þar sem unnið er með áþreifanlega hluti eins og byggingar og viðgerðir.

Vélar og akstur
Þeir sem fá hátt á þessum kvarða hafa gaman af að vinna við vélar, viðgerðir þeirra, akstur og annað sem felur í sér notkun, hönnun og viðgerðir á vélbúnaði og sviði málmsmíða ýmiskonar.

Sjávarútvegur
Ýmis störf sem tengjast helstu frumvinnslugreinu þjóðarinnar falla í þennan kvarða og lýsir áhuga á sjávarútvegi og þeim fjölbreyttu störfum sem þar bjóðast til sjós og lands.

Tölvur
Þessi kvarði endurspeglar áhuga á að vinna við tölvubúnað, hönnun í tölvum, forritun og fræðilega nálgun að tölvutækni og notkun hennar.

Fjármál
Þeir sem falla á þetta svið hafa áhuga á nokkuð breiðum vettvangi fjármála og geta fundið störf víða, bæði í viðskiptalífinu og fjarmálageiranum auk opinbera geirans sem sinnir fjársýslu af ýmsu tagi.

Sala
Þessi kvarði tengist einnig viðskiptum og þeir sem eru háir á honum hafa áhuga á störfum sem þar sem reynt er að finna leiðir til að fá neytendur til að kaupa vöru og þjónustu á ýmsum sviðum.

Eignaumsjón
Þetta svið lýsir áhuga á störfum á nokkuð víðtæku sviði sem tengist umsjón eigna, daglegu viðhaldi og öryggismálum. Þetta svið hefur einkenni skipulags- og handverkssviðs í jafn miklum mæli.

Skrifstofustörf
Störf sem falla á þetta svið fela í sér pappírsvinnu, flokkun, skráningu og ritun ásamt móttöku og upplýsingagjöf hjá stofnunum og fyrirtækjum á flestum sviðum atvinnulífs.

Þjónusta og afgreiðsla
Þessi kvarði endurspeglar áhuga á að starfa við þjónustu t.d. í ferða- og veitingageiranum og við afgreiðslu aðallega við viðskiptavini á hinum almenna markaði.

Tíska og hönnun
Þeir sem eru háir á þessu sviði hafa áhuga á að bæta og fegra útlit einstaklinga, hanna tískuvöru og vinna við fegrun og sköpun ýmiskonar.

Kennsla
Þeir sem eru háir á þessu sviði hafa áhuga á að starfa að uppeldi og kennslu með börnum og unglingum . Þetta svið nær yfir störf sem fer sífellt fjölgandi í nútímasamfélagi.

Heilbrigðisþjónusta
Annað svið sem fellur undir þjónustugeirana eru heilbrigðismál. Þeir sem falla á þetta svið hafa áhuga á að starfa á mjög svo víðfeðmu sviði heilbrigðismála sem felur í sér störf sem krefjast bæði styttri og lengri menntunar.

Íþróttir og heilsa
Þessi kvarði endurspeglar áhuga á störfum sem finna má nokkuð víða í samfélaginu en tengjast öll líkamsástandi eða iðkun heilbrigðra lífshátta og heilsuræktar. Áhugi þeirra sem falla á þetta svið beinist að störfum sem víða er að finna í okkar samfélagi og verða æ fjölbreyttari og umfangsmeiri.

Björgun og löggæsla
Þeir sem eru háir á þessu sviði hafa áhuga á að vinna við almenna löggæslu og eftirlit, við rannsóknir á sakamálum og björgunarstörf ýmiss konar sem oftast eru unnin í sjálfboðavinnu hérlendis en teljast ekki til hefðbundinna launaðra starfsstétta.

Ræktun og búskapur
Þessi kvarði samanstendur af athöfnum og störfum á sviði landbúnaðar, garðyrkju og gróðurræktar (Þeir sem hafa áhuga á störfum á þessu sviði una sér best úti í náttúrinni við nytjun hennar eða fegrun.

Sviðlistir
Athafnir og störf sem falla undir þær listgreinar sem kalla krefjast þess að listamaðurinn stígi á svið voru teknar saman í einn kvarða. Þetta svið nær yfir tónlist, leiklist og dans, þannig að þeir sem eru háir á þessum kvarða hafa yfirleitt hug á að starfa eða taka þátt í sýningum sem fela annaðhvort eða bæði í sér leikræna tjáningu og tónlistarflutning.

Fjölmiðlun
Þeir sem eru háir á þessu sviði gætu bæði haft áhuga á að búa til efni fyrir fjölmiðla af ýmsu tagi og sjá um tæknilegan þátt útsendinga og upptöku.

Sjónlistir
Þessi kvarði samanstendur af athöfnum og störfum sem spanna nokkuð vítt svið í listageiranum. Þeir sem eru háir á þessu sviði hafa áhuga á að vinna við sköpun myndverka eða hönnun hluta.

Viðskipti og rekstur
Ef einstaklingur er hár á þessum kvarða lýsir það áhuga á að hafa frumkvæði og bera ábyrgð á rekstri fyrirtækis og starfa sem athafnamaður eða -kona í viðskiptalífinu.

Opinber stjórnun
Þeir sem eru háir á þessu undirsviði eru einnig athafnasamir en hafa meiri áhuga á stjórnun og skipulagningu utan viðskiptageirans og þá helst á sviðum sem tengjast opinberri stjórnsýslu og samfélagsmálum.

Hugvísindi
Þeir sem eru háir á þessu sviði hafa áhgua á greinaum og störfum sem tilheyra hugvísindum eins og þau eru skilgreind í háskólasamfélaginu að mestu leyti. Þær eiga það sammerkt að vera grundaðar í tungumálinu og fjalla um þau svið mannlegrar tilveru sem tilheyra t.d. heimspeki, sagnfræði og bókmenntafræðum ásamt fleiri skyldum greinum.

Félagsvísindi
Þetta svið lýsir einnig áhuga á fræðastörfum og gerir kröfu um hæfni á sviði ritunar og greiningar en viðfangsefnið afmarkar sviðið við samfélagsleg málefni.

Ráðgjöf og meðferð
Þessi kvarði endurspeglar áhuga einstaklinga á að vinna með fólki og aðstoða við persónuleg og félagsleg vandamál. Þetta er svið sem krefst nokkurrar menntunar og tengist töluvert félagsvísindum og einnig heilbrigðisþjónustu að nokkru leyti.

Skapandi skrif
Þetta er kvarði sem endurspeglar áhuga fólks á því að vinna með og tjá sig í rituðu máli t.d. við ritun fagurbókmennta, frétta eða annars efnis.
Björgun og löggæsla
Atriði sem tengjast löggæslu annars vegar og björgunarstörfum hins vegar mynduðu nokkuð skýran klasa s.s. aðstoða fólk í sjávarháska, handtaka fólk grunað um glæp, slökkviliðsmaður. Þeir sem eru háir á þessu sviði hafa áhuga á að vinna við almenna löggæslu og eftirlit, rannsóknir á sakamálum og björgunarstörf ýmiss konar sem oftast eru unnin í sjálfboðavinnu hérlendis en teljast ekki til hefðbundinna launaðra starfsstétta.

Félags- og menntavísindi
Þessi kvarði hefur tekið breytingum í Bendil III frá því sem var í Bendli II þar sem hann innihélt einungis atriði sem lýsa áhuga á félagsvísindum. Atriði sem tengjast menntun sem fræðigrein bættust við hjá háskólanemum. Þetta svið lýsir áhuga á fræðastörfum og gerir kröfu um áhua á sviði ritunar og greiningar en viðfangsefnið afmarkar sviðið við samfélagsleg málefni og menntun. Þessi kvarði inniheldur athafnir og störf s.s. gera rannsóknir á högum nýbúa, túlka og skýra niðurstöður skoðanakannana, tómstunda- og félagsmálafræðingur, móta og þróa stefnu í skóla- og menntamálum.

Fjármál
Kvarðinn samanstendur af athöfnum og störfum sem eru bæði gamalgróin og tilheyra vaxandi sviði í viðskiptageiranum hérlendis. Því inniheldur kvarðinn atriði eins og endurskoðandi, gjaldkeri á skrifstofu og gera fjárhagsáætlanir fyrir fyrirtæki. Þeir sem falla á þetta svið geta þrifist á nokkuð breiðum vettvangi og fundið störf víða, bæði í viðskiptalífinu og fjarmálageiranum auk opinbera geirans sem sinnir fjársýslu af ýmsu tagi.

Fjölmiðlar
Það var nokkuð skýrt í klasagreiningunni að atriði sem tengjast fjölmiðlun á ýmsan hátt röðuðu sér nokkuð þétt saman og mynduðu sérklasa. Þau voru því tekin saman í kvarða sem ekki hefur áður komið fram. Hann inniheldur atriði eins og skrifa fréttir fyrir dagblöð, sjá um hljóðupptökur í útvarpi, sjónvarpi eða kvikmynd, plötusnúður. Þeir sem eru háir á þessu sviði gætu bæði haft áhuga á að búa til efni fyrir fjölmiðla og sjá um tæknilegan þátt útsendinga og upptöku.

Hannyrðir og hönnun 
Þessi kvarði er nýr en byggir að einhverju leyti á sömu atriðum og voru í kvarða sem heitir tíska og hönnun í Bendli II. Þetta er þó mun einsleitari kvarði sem endurspeglar áhuga á hagnýtri hönnun og hannyrðum sem sumar hverjar eru rótgrónar í íslenskri menningu og handverki. Kvarðinn samanstendur af atriðum s.s. hanna myndir eða mynstur á föt, blómaskreytingarmaður, handmenntakennari.

Heilbrigðisþjónusta
Annað svið sem fellur undir þjónustugeirana eru heilbrigðismál. Þar sem um nokkuð víðtækt svið er að ræða var þessum flokki skipt í tvennt, annars vegar fræðilega hlutann sem lýst er hér að neðan (heilbrigðis- og lífvísindi) og hins vegar þann þátt sem snýr mest að þeim er þiggja þjónustuna. Þessi kvarði inniheldur athafnir og störf s.s. aðstoða tannlækni við tannviðgerðir, veita upplýsingar og ráðleggingar um lyf, sjúkraliði, læknir. Þeir sem falla á þetta svið hafa áhuga á að starfa á mjög svo víðfeðmu sviði heilbrigðismála sem felur í sér störf sem krefjast bæði styttri og lengri menntunar.

Heilbrigðis- og lífvísindi
Þessi kvarði inniheldur athafnir og störf sem tengjast rannsóknum og hagnýtingu á heilbrigðissviði og á sviði lífvísinda sem hefur verið vaxandi fræðigrein undanfarin ár. Dæmi um atriði sem kvarðinn inniheldur eru: Gera erfðafræðilegar rannsóknir á sjúkdómum, rannsaka plöntur, dýr eða frumur í smásjá, lyfjafræðingur.

Hugvísindi
Þessi kvarði inniheldur athafnir og störf s.s. greina merkingu skáldsagna og annarra bókmennta, kenna erlend tungumál í framhaldsskóla, íslenskufræðingur, sagnfræðingur. Þessar greinar tilheyra hugvísindum eins og þau eru skilgreind í háskólasamfélaginu að mestu leyti. Þær eiga það sammerkt að vera grundaðar í tungumálinu og fjalla um þau svið mannlegrar tilveru sem tilheyra t.d. heimspeki, sagnfræði og bókmenntafræðum ásamt fleiri skyldum greinum.

Íþróttir og heilsa

Þessi kvarði er nokkuð nýr af nálinni, hann inniheldur atriði eins og kenna íþróttir í skóla, veita fólki ráðgjöf um mataræði, og leiðbeinandi í heilsurækt. Þetta eru athafnir og störf sem finna má nokkuð víða í samfélaginu en tengjast öll líkamsástandi eða iðkun heilbrigðra lífshátta og heilsuræktar. Áhugi þeirra sem falla á þetta svið beinist að störfum sem víða er að finna í okkar samfélagi og verða æ fjölbreyttari og umfangsmeiri.

Kennsla
Atriði sem snúa að uppeldi og leiðsögn barna og unglinga myndaði mjög skýran klasa. Þetta eru athafnir eins og kenna grunnskólabörnum, leiðbeina börnum og unglingum við tómstundastarf og þroskaþjálfi. Þeir sem eru háir á þessu sviði hafa áhuga á að starfa með börnum og unglingum á fjölbreyttum starfsvettvangi, störfum sem fer sífellt fjölgandi í nútímasamfélagi.

Lög
Þessi kvarði er líklega sá einsleitasti sem fram hefur komið í Bendli. Hann inniheldur einungis atriði sem snýa að lögfræðistörfum s.s. vinna að lögfræðilegum álitsgerðum, héraðsdómari og veita fyrirtækjum ráðgjöf um lögfræðileg vandamál. Atriðum í þessum flokki var fjölgað í Bendli III enda um mun breiðari starfsvettvang fyrir lögfræðinga að ræða nú en áður í íslensku samfélagi

Mannauðsstjórnun
Þetta er annar nýr kvarði sem varð til þegar kvarði sem innihélt m.a. lagatengd störf og fékk nafnið opinber stjórnsýsla í Bendli II skiptist upp í lög, mannauðsstjórnun og stjórnmál. Hann samanstendur af atriðum s.s. móta og framkvæma starfsmannastefnu innan fyrirtækja. Þjálfa stjórnendur fyrirtækja/ stofnana í samskiptum, atvinnumálaráðgjafi. Kvarðinn endurspeglar áhuga á að vinna með fólki, stjórna og þróa starfsumhverfi og fræðslu í fyrirtækjum og stofnunum.

Náttúruvísindi
Kvarðinn samanstendur af störfum og athöfnum sem tengjast rannsóknum á náttúrunni í víðum skilningi s.s. gera veðurathuganir og veðurspár, jarðfræðingur og skoða eiginleika frumeinda. Hann endurspeglar áhuga á að starfa við rannsóknir, fræðistörf og hagnýtingu þekkingar á sviði náttúrufræða og svokallaðra raunvísinda fyrst og fremst.

Persónuleg þjónusta
Þessi kvarði er nýr og inniheldur atriði sem tengjast störfum sem fela í sér aðstoð fólk við ýmis hagnýt úrlausaratriði.  Hann inniheldur störf eins og flugreyja, móttökuritari og snyrtifræðingur sem ná yfir nokkuð vítt svið en skera sig frá almennri afgreiðslu þar sem huga þarf betur að þörfum og liðan.

Ráðgjöf og meðferð
Þessi kvarði er gamalkunnur og endurspeglar áhuga einstaklinga á að vinna með fólki og aðstoða við persónuleg og félagsleg vandamál. Hann samanstendur af athöfnum og störfum eins og aðstoða fólk sem býr við félagslega vandamál, aðstoða nemendur við náms- og starfsval, sálfræðingur. Þetta er svið sem krefst nokkurrar menntunar og tengist töluvert félagsvísindum og einnig heilbrigðisþjónustu að nokkru leyti.

Ræktun og búskapur
Þessi kvarði samanstendur af athöfnum og störfum á sviði landbúnaðar, garðyrkju og gróðurræktar fyrst og fremst. Hann inniheldur m.a. atriði eins og rækta plöntur og gróðursetja tré, sjá um kýr kindur eða hesta og bóndi. Þeir sem hafa áhuga á störfum á þessu sviði una sér best úti í náttúrinni við nytjun hennar eða fegrun.

Sala
Þau atriði sem tengjast viðskiptum almennt mynduðu nokkuð þéttan klasa en þegar nánar var að gætt kom í ljós að hægt var að greina nokkra undirþætti á þessu sviði. Kvarðinn sala er einn þessara þátta, hann inniheldur atriði sem lýsa störfum þeirra sem fást við að fá neytendur til að kaupa vöru og þjónustu á ýmsum sviðum s.s. sýna fólki og selja íbúðarhúsnæði, afgreiðslumaður í verslun, selja tryggingar.

Sjónlistir
Þessi kvarði samanstendur af athöfnum og störfum s.s. hanna auglýsingar og skilti, hanna íbúðarhús og teikna upp, ljósmyndari, iðnhönnuður, sem spanna nokkuð vítt svið í listageiranum. Þeir sem eru háir á þessu sviði hafa áhuga á að vinna við sköpun myndverka eða hönnun hluta fyrst og fremst.

Skapandi skrif
Þetta er kvarði sem vísir fannst að í klasagreiningu í þróunarúrtaki, en hann innihélt aðeins örfá atriði. Það renndi frekar stoðum undir mikilvægi þess að þróa slíkan kvarða því hann hafði komið fram í erlendum rannsóknum. Því var bætt við atriðum í stöðlunarúrtaki og búinn til kvarði sem endurspeglar áhuga fólks á því að vinna með og tjá sig í rituðu máli. Hann inniheldur til dæmis eftirfarandi atriði og störf: skrifa fréttir fyrir dagblöð, þýða texta og eða skjöl á íslensku eða erlend mál og rithöfundur.

Skrifstofustörf
Þetta er vel þekktur kvarði úr erlendum rannsóknum sem inniheldur störf eins og ritari framkvæmdastjóra, símvörður og athafnir eins og taka við og skrá greiðslur viðskiptavina í tölvu, skrifa og setja upp bréf í tölvu. Þessi störf fela í sér pappírsvinnu, flokkun, skráningu og ritun ásamt móttöku og upplýsingagjöf hjá stofnunum og fyrirtækjum á flestum sviðum.

Stjórnmál
Háskólanemar virðast greina mun ítarlegar á milli skyldra starfa en yngri nemendur. Þessi kvarði sem inniheldur atriði s.s. alþingismaður, stjórnmálafræðingur og formaður hagsmunasamtaka sem áður voru hluti af kvarðanum opinberri stjórnsýslu í Bendli II er mjög einsleitur. Hann endurspeglar áhuga á að taka þátt í samfélagslegri stjórnun og stefnumótun.

Stærðfræði
Atriði sem beinast að því að beita stærðfræði og útreikningum fræðilega og við úrlausn hagnýtra verkefna s.s. setja jöfnu upp í myndriti, tölfræðingur mynduðu nokkuð afgerandi klasa. Þessi kvarði lýsir áhuga á að starfa við stærðfræðileg viðfangsefni og lausn þeirra á ýmsum sviðum þar sem þess
gerist þörf.

Sviðlistir
Athafnir og störf sem falla undir þær listgreinar sem kalla á að listamaðurinn stígi á svið voru teknar saman í einn kvarða. Þar er að finna athafnir og störf eins og syngja í hljómsveit eða kór, tónlistarkennari, leikari. Þetta svið nær yfir tónlist, leiklist og dans, þannig að þeir sem eru háir á þessum kvarða hafa yfirleitt hug á að starfa eða taka þátt í sýningum sem fela annaðhvort eða bæði í sér leikræna tjáningu og tónlistarflutning.

Tölvur
Tölvutengdar athafnir og störf mynduðu mjög skýran klasa í frumgreiningu á atriðunum. Þessi kvarði inniheldur atriði s.s. setja upp og tengja tölvubúnað, aðstoða fólk við að leysa úr tölvuvanda, hanna og setja upp vefsíður og tölvunarfræðingur. Þessar athafnir endurspegla bæði áhuga á að vinna við tölvubúnað, hönnun í tölvum, forritun og fræðilega nálgun að tölvutækninni og notkun hennar.

Verk- og tæknifræði
Valin voru saman athafnir og störf s.s. hanna og teikna rafeindabúnað fyrir tölvur, meta og reikna burðarþol húsa, vélaverkfræðingur sem eiga það sameiginlegt að fela í sér störf sem falla undir verkog tæknifræði. Þeir sem hafa áhuga á þessu sviði starfa í ýmsum geirum s.s. bygginga-, véla- eða rafmagns-/einda- þar sem hagnýta þarf þekkingu á tækni- og verkfræðum.

Viðhald og smíðar
Þetta er nýr kvarði sem tekur við af eignaumsjón í Bendli II, hann inniheldur atriði sem snúa að smíðum, viðhaldi og umsjón húsnæðis t.d. er húsvarðarstarfið í þessum kvaðra. Hér er um fínlegri vinnu að ræða en í flestum byggingagreinum s.s. smíða húsgögn, mála að innan og utan sem að fólk sinnir jafnvel einnig í tómstundum.

Viðskipti og rekstur
Athafnir og störf sem tengjast viðskiptum og rekstri fyrirtækja mynduðu nokkuð skýran klasa. Þessi kvarði inniheldur atriði eins og stjórna og reka eigið fyrirtæki, stjórna banka eða sparistjóði, markaðsstjóri. Ef einstaklingur er hár á þessum kvarða lýsir það áhuga á að hafa frumkvæði og bera ábyrgð á rekstri fyrirtækis og starfa sem athafnamaður eða -kona í viðskiptalífinu.


Afgreiðsla og þjónusta
:
Þessi kvarði endurspeglar áhuga á að starfa við þjónustu t.d. í ferða- og veitingageiranum og við afgreiðslu aðallega við viðskiptavini á hinum almenna markaði. Hann inniheldur til dæmis eftifarandi atriði og störf: selja bækur og ritföng, bera fram veitingar fyrir farþega í flugi og afgreiðslumaður í verslun.

Akstur og vélar:
Þessi kvarði inniheldur atriði s.s. aka farþegum í leigubíl, stjórnandi á jarðvinnutæki, tækjamaður við fiskfrystitæki. Þeir sem fá hátt á þessum kvarða hafa gaman af að vinna við vélar, viðgerðir þeirra, akstur og annað sem felur í sér notkun, hönnun og viðgerðir á vélbúnaði. Vegna þess hvernig fólk svarar atriðunum í þessum kvarða að jafnaði er líklegt að mælast með meðaláhuga á þessu sviði.

Björgun og löggæsla:
Atriði sem tengjast löggæslu annars vegar og björgunarstörfum hins vegar mynda nokkuð skýran klasa s.s. aðstoða fólk í sjávarháska, handtaka fólk grunað um glæp, slökkviliðsmaður. Þeir sem eru háir á þessu sviði hafa áhuga á að vinna við almenna löggæslu og eftirlit, rannsóknir á sakamálum og björgunarstörf ýmiss konar sem oftast eru unnin í sjálfboðavinnu hérlendis en teljast ekki til hefðbundinna launaðra starfsstétta.

Byggingagreinar:
Þessi kvarði inniheldur atriði sem endurspegla fjölbreytt svið iðnaðar sem tengjast fyrst og fremst mannvirkjagerð. Þeir sem eru háir á þessum kvarða eru líklegir til að finna sig í störfum þar sem unnið er með áþreifanlega hluti eins og byggingar og viðgerðir. Dæmi um atriði og störf sem kvarðinn inniheldur eru: múra veggi og gólf, trésmiður, hellulagningarmaður. Vegna þess hvernig fólk svarar atriðunum í þessum kvarða að jafnaði er líklegt að mælast með meðaláhuga á þessu sviði.

Félags- og menntavísindi:
Þetta svið lýsir áhuga á fræðastörfum og gerir kröfu um áhuga á sviði ritunar og greiningar en viðfangsefnið afmarkar sviðið við samfélagsleg málefni og menntun. Þessi kvarði inniheldur athafnir og störf s.s. gera rannsóknir á högum nýbúa, túlka og skýra niðurstöður skoðanakannana, tómstunda- og félagsmálafræðingur, móta og þróa stefnu í skóla- og menntamálum.

Fjármál:
Kvarðinn samanstendur af athöfnum og störfum sem eru bæði gamalgróin og tilheyra vaxandi sviði í viðskiptageiranum hérlendis. Því inniheldur kvarðinn atriði eins og endurskoðandi, gjaldkeri á skrifstofu og gera fjárhagsáætlanir fyrir fyrirtæki. Þeir sem falla á þetta svið geta þrifist á nokkuð breiðum vettvangi og fundið störf víða, bæði í viðskiptalífinu og fjarmálageiranum auk opinbera geirans sem sinnir fjársýslu af ýmsu tagi.

Fjölmiðlar:
Þessi kvarði inniheldur atriði eins og skrifa fréttir fyrir dagblöð, sjá um hljóðupptökur í útvarpi, sjónvarpi eða kvikmynd, plötusnúður. Þeir sem eru háir á þessu sviði gætu bæði haft áhuga á að búa til efni fyrir fjölmiðla og sjá um tæknilegan þátt útsendinga og upptöku.

Hannyrðir og hönnun:
Kvarði sem endurspeglar áhuga á hagnýtri hönnun og hannyrðum sem sumar hverjar eru rótgrónar í íslenskri menningu og handverki. Kvarðinn samanstendur af atriðum s.s. hanna myndir eða mynstur á föt, blómaskreytingarmaður, handmenntakennari.

Heilbrigðisþjónusta:
Annað svið sem fellur undir þjónustugeirana eru heilbrigðismál. Þar sem um nokkuð víðtækt svið er að ræða var þessum flokki skipt í tvennt, annars vegar fræðilega hlutann sem lýst er hér að neðan (heilbrigðis- og lífvísindi) og hins vegar þann þátt sem snýr mest að þeim er þiggja þjónustuna. Þessi kvarði inniheldur athafnir og störf s.s. aðstoða tannlækni við tannviðgerðir, veita upplýsingar og ráðleggingar um lyf, sjúkraliði, læknir. Þeir sem falla á þetta svið hafa áhuga á að starfa á mjög svo víðfeðmu sviði heilbrigðismála sem felur í sér störf sem krefjast bæði styttri og lengri menntunar.

Heilbrigðis- og lífvísindi:
Þessi kvarði inniheldur athafnir og störf sem tengjast rannsóknum og hagnýtingu á heilbrigðissviði og á sviði lífvísinda sem hefur verið vaxandi fræðigrein undanfarin ár. Dæmi um atriði sem kvarðinn inniheldur eru: Gera erfðafræðilegar rannsóknir á sjúkdómum, rannsaka plöntur, dýr eða frumur í smásjá, lyfjafræðingur.

Hugvísindi:
Þessi kvarði inniheldur athafnir og störf s.s. greina merkingu skáldsagna og annarra bókmennta, kenna erlend tungumál í framhaldsskóla, íslenskufræðingur, sagnfræðingur. Þessar greinar tilheyra hugvísindum eins og þau eru skilgreind í háskólasamfélaginu að mestu leyti. Þær eiga það sammerkt að vera grundaðar í tungumálinu og fjalla um þau svið mannlegrar tilveru sem tilheyra t.d. heimspeki, sagnfræði og bókmenntafræðum ásamt fleiri skyldum greinum.

Íþróttir og heilsa:
Kvarði sem inniheldur atriði eins og kenna íþróttir í skóla, veita fólki ráðgjöf um mataræði, og leiðbeinandi í heilsurækt. Þetta eru athafnir og störf sem finna má nokkuð víða í samfélaginu en tengjast öll líkamsástandi eða iðkun heilbrigðra lífshátta og heilsuræktar. Áhugi þeirra sem falla á þetta svið beinist að störfum sem víða er að finna í okkar samfélagi og verða æ fjölbreyttari og umfangsmeiri.

Kennsla:
Atriði sem snúa að uppeldi og leiðsögn barna og unglinga myndaði mjög skýran klasa. Þetta eru athafnir eins og kenna grunnskólabörnum, leiðbeina börnum og unglingum við tómstundastarf og þroskaþjálfi. Þeir sem eru háir á þessu sviði hafa áhuga á að starfa með börnum og unglingum á fjölbreyttum starfsvettvangi, störfum sem fer sífellt fjölgandi í nútímasamfélagi.

Lagerstörf og sendingar:
Þessi kvarði samanstendur af athöfnum og störfum sem tengjast lagerstörfum og sendingum af ýmsu tagi eins og t.d. flokka bréf og böggla vegna póstsendinga, halda skrá yfir framleiðslu, innkaup eða birgðir fyrirtækja, lagerstjóri.

Lög:
Þessi kvarði er líklega sá einsleitasti sem fram hefur komið í Bendli. Hann inniheldur einungis atriði sem snúa að lögfræðistörfum s.s. vinna að lögfræðilegum álitsgerðum, héraðsdómari og veita fyrirtækjum ráðgjöf um lögfræðileg vandamál. Vegna þess hvernig fólk svarar atriðunum í þessum kvarða að jafnaði er líklegt að mælast með meðaláhuga á þessu sviði.

Mannauðsstjórnun:
Kvarði sem samanstendur af atriðum s.s. móta og framkvæma starfsmannastefnu innan fyrirtækja. Þjálfa stjórnendur fyrirtækja/ stofnana í samskiptum, atvinnumálaráðgjafi. Kvarðinn endurspeglar áhuga á að vinna með fólki, stjórna og þróa starfsumhverfi og fræðslu í fyrirtækjum og stofnunum.

Náttúruvísindi:
Kvarðinn samanstendur af störfum og athöfnum sem tengjast rannsóknum á náttúrunni í víðum skilningi s.s. gera veðurathuganir og veðurspár, jarðfræðingur og skoða eiginleika frumeinda. Hann endurspeglar áhuga á að starfa við rannsóknir, fræðistörf og hagnýtingu þekkingar á sviði náttúrufræða og svokallaðra raunvísinda fyrst og fremst.

Persónuleg þjónusta:
Þessi kvarði inniheldur atriði sem tengjast störfum sem fela í sér aðstoð fólk við ýmis hagnýt úrlausnaratriði. Hann inniheldur störf eins og flugfreyja, móttökuritari og snyrtifræðingur sem ná yfir nokkuð vítt svið en skera sig frá almennri afgreiðslu þar sem huga þarf betur að þörfum og líðan.

Raf- og vélvirkjun:
Þessi kvarði inniheldur atriði eins og t.d. leggja raflagnir í hús, bifvélavirki og vélstjóri. Þeir sem fá hátt á þessum kvarða hafa gaman af að vinna með tæki og tól, gera við og lagfæra. Vegna þess hvernig fólk svarar atriðunum í þessum kvarða að jafnaði er líklegt að mælast með meðaláhuga á þessu sviði.

Ráðgjöf og meðferð:
Þessi kvarði endurspeglar áhuga einstaklinga á að vinna með fólki og aðstoða við persónuleg og félagsleg vandamál. Hann samanstendur af athöfnum og störfum eins og aðstoða fólk sem býr við félagslega vandamál, aðstoða nemendur við náms- og starfsval, sálfræðingur. Þetta er svið sem krefst nokkurrar menntunar og tengist töluvert félagsvísindum og einnig heilbrigðisþjónustu að nokkru leyti.

Ræktun og búskapur:
Þessi kvarði samanstendur af athöfnum og störfum á sviði landbúnaðar, garðyrkju og gróðurræktar fyrst og fremst. Hann inniheldur m.a. atriði eins og rækta plöntur og gróðursetja tré, sjá um kýr kindur eða hesta og bóndi. Þeir sem hafa áhuga á störfum á þessu sviði una sér best úti í náttúrinni við nytjun hennar eða fegrun.

Sala:
Kvarðinn inniheldur atriði sem lýsa störfum þeirra sem fást við að fá neytendur til að kaupa vöru og þjónustu á ýmsum sviðum s.s. sýna fólki og selja íbúðarhúsnæði, afgreiðslumaður í verslun, selja tryggingar. Vegna þess hvernig fólk svarar atriðunum í þessum kvarða að jafnaði er líklegt að mælast með meðaláhuga á þessu sviði.

Sjávarútvegur:
Ýmis störf og athafnir sem tengjast helstu frumvinnslugrein þjóðarinnar falla í þennan kvarða, s.s. fiskeldisfræðingur, háseti og sjá um veiðarfæri um borð í skipi. Kvarðinn lýsir áhuga á sjávarútvegi og þeim fjölbreyttu störfum sem þar bjóðast til sjós og lands. Vegna þess hvernig fólk svarar atriðunum í þessum kvarða að jafnaði er líklegt að mælast með meðaláhuga á þessu sviði.

Sjónlistir:
Þessi kvarði samanstendur af athöfnum og störfum s.s. hanna auglýsingar og skilti, hanna íbúðarhús og teikna upp, ljósmyndari, iðnhönnuður, sem spanna nokkuð vítt svið í listageiranum. Þeir sem eru háir á þessu sviði hafa áhuga á að vinna við sköpun myndverka eða hönnun hluta fyrst og fremst.

Skapandi skrif:
Kvarði sem endurspeglar áhuga fólks á því að vinna með og tjá sig í rituðu máli. Hann inniheldur til dæmis eftirfarandi atriði og störf: skrifa fréttir fyrir dagblöð, þýða texta og eða skjöl á íslensku eða erlend mál og rithöfundur.

Skrifstofustörf:
Þetta er vel þekktur kvarði úr erlendum rannsóknum sem inniheldur störf eins og ritari framkvæmdastjóra, símvörður og athafnir eins og taka við og skrá greiðslur viðskiptavina í tölvu, skrifa og setja upp bréf í tölvu. Þessi störf fela í sér pappírsvinnu, flokkun, skráningu og ritun ásamt móttöku og upplýsingagjöf hjá stofnunum og fyrirtækjum á flestum sviðum.

Stjórnmál:
Þessi kvarði sem inniheldur atriði s.s. alþingismaður, stjórnmálafræðingur og formaður hagsmunasamtaka. Hann endurspeglar áhuga á að taka þátt í samfélagslegri stjórnun og stefnumótun.

Stærðfræði:
Atriði sem beinast að því að beita stærðfræði og útreikningum fræðilega og við úrlausn hagnýtra verkefna s.s. setja jöfnu upp í myndriti, tölfræðingur mynduðu nokkuð afgerandi klasa. Þessi kvarði lýsir áhuga á að starfa við stærðfræðileg viðfangsefni og lausn þeirra á ýmsum sviðum þar sem þess gerist þörf.

Sviðlistir:
Athafnir og störf sem falla undir þær listgreinar sem kalla á að listamaðurinn stígi á svið voru teknar saman í einn kvarða. Þar er að finna athafnir og störf eins og syngja í hljómsveit eða kór, tónlistarkennari, leikari. Þetta svið nær yfir tónlist, leiklist og dans, þannig að þeir sem eru háir á þessum kvarða hafa yfirleitt hug á að starfa eða taka þátt í sýningum sem fela annaðhvort eða bæði í sér leikræna tjáningu og tónlistarflutning.

Tölvur:
Þessi kvarði inniheldur atriði s.s. setja upp og tengja tölvubúnað, aðstoða fólk við að leysa úr tölvuvanda, hanna og setja upp vefsíður og tölvunarfræðingur. Þessar athafnir endurspegla bæði áhuga á að vinna við tölvubúnað, hönnun í tölvum, forritun og fræðilega nálgun að tölvutækninni og notkun hennar.

Verk- og tæknifræði:
Valin voru saman athafnir og störf s.s. hanna og teikna rafeindabúnað fyrir tölvur, meta og reikna burðarþol húsa, vélaverkfræðingur sem eiga það sameiginlegt að fela í sér störf sem falla undir verk og tæknifræði. Þeir sem hafa áhuga á þessu sviði starfa í ýmsum geirum s.s. bygginga-, véla- eða rafmagns-/einda- þar sem hagnýta þarf þekkingu á tækni- og verkfræðum.

Verkleg þjónusta:
Þessi kvarði samanstendur af athöfnum og störfum sem tengjast verklegri þjónustu á ýmsum sviðum s.s. þrífa og undirbúa herbergi fyrir hótelgesti, starfsmaður á elliheimili, sorphreinsunarmaður. Vegna þess hvernig fólk svarar atriðunum í þessum kvarða að jafnaði er líklegt að mælast með meðaláhuga á þessu sviði.

Viðhald og smíðar:
Þessi kvarði inniheldur atriði sem snúa að smíðum, viðhaldi og umsjón húsnæðis t.d. er húsvarðarstarfið í þessum kvarða. Hér er um fínlegri vinnu að ræða en í flestum byggingagreinum s.s. smíða húsgögn, mála að innan og utan sem að fólk sinnir jafnvel einnig í tómstundum.

Viðskipti og rekstur:
Þessi kvarði inniheldur atriði eins og stjórna og reka eigið fyrirtæki, stjórna banka eða sparisjóði, markaðsstjóri. Ef einstaklingur er hár á þessum kvarða lýsir það áhuga á að hafa frumkvæði og bera ábyrgð á rekstri fyrirtækis og starfa sem athafnamaður eða -kona í viðskiptalífinu.

Vinnsla sjávarafurða:
Þessi kvarði inniheldur atriði sem tengjast meðhöndlun, vinnslu og pökkun á helstu útflutningsvöru Íslands. Dæmi um atriði eru: hreinsa og pilla rækjur á færibandi, flokka og pakka fiski, verkstjóri í frystihúsi. Vegna þess hvernig fólk svarar atriðunum í þessum kvarða að jafnaði er líklegt að mælast með meðaláhuga á þessu sviði.